Ken jezelf: ken je emoties en behoeften

Behoeften

Om je behoeften in te kunnen vullen is het noodzakelijk dat je je behoeften kent. Op het moment dat je weet wat je behoeften zijn, kun je ook bij anderen aangeven wat je verwacht en wat je nodig hebt. Vertel jij iemand dat je boos of ongerust bent? Zo ja, hoe doe je dat? Wellicht vindt je emoties uiten een uitdaging omdat je:

  • ontkennen en verder gaan makkelijker vindt  dan deze te uiten;
  • de emoties geen (goede) woorden kunt geven;
  • anderen niet met deze emoties wilt belasten;
  • emoties ziet als een teken van zwakte (angst).

Dit artikel gaat over emoties, behoeften en de taal van gevoelens met als doel je te helpen om behoeften te leren herkennen, in te vullen en erover te kunnen communiceren.

Emoties vertellen wat je nodig hebt

Emoties zitten van binnen en ontstaan door een trigger. Een emotie is een beleving of gevoel die je in beweging (Engels: emotion -> motion = beweging) zet. Deze beweging uit zich in de vorm van (zichtbaar) gedrag. Emoties hebben de functie om je te laten zien waar je heen verlangt, waar je behoefte aan hebt en vertellen tevens wat anderen (partner, kinderen, collega’s, werknemers, gasten, klanten etc.) nodig hebben.

Voorbeeld de emotie verdriet (bedroefd)

Deze emotie ontstaat als wensen en verwachtingen niet uitkomen of als je iets moet loslaten waaraan je gehecht bent. Het niet invullen van een behoefte leidt tot een gemis. Kinderen huilen (uiting van verdriet) vrijwel direct als het tegenzit of als ze pijn hebben. De behoefte is hier de verwachting om iets vast te houden of te krijgen. Huilen kan ook een behoefte (gemis) aan aandacht zijn

Als kind moest ik huilen (en werd ik boos) bij het verliezen van een spelletje of judowedstrijd.  Ik was een ambitieus kind met een hoge lat waarbij de teleurstelling groot was als iets niet lukte. Mijn behoefte was het hoogst haalbare te bereiken.

Als je emotie afwijst, onderdrukt of negeert, dan wijs je in feite jezelf af. Afwijzing van emoties leidt tot oppervlakkig geluk: de persoonlijke behoeften worden immers niet vervuld. Onderdrukte emoties ontwikkelen zicht tot lichamelijke klachten en krijgen uiteindelijk een fysieke vorm (bijv. burn-out). Verslavingen (alcohol, drugs, tabak etc.) ontstaan doordat mensen onvervulde emoties willen onderdrukken. Het zijn ‘verdovende middelen’ voor je emotie.

Om je behoeften beter te leren kennen kun je starten om emoties er te laten zijn (accepteren).

Men kan beter een diep verdriet hebben dan een oppervlakkig geluk – Jean de Boisson

Basisemoties en bijbehorende behoeften

Uit verschillende studies komen verschillende aantallen basisemoties (primaire)naar voren. Basisemoties zijn het directe gevolg van de situatie waar je je in bevindt. Andere emoties zijn hiervan afgeleid en worden secundaire of samengestelde emoties genoemd omdat hierbij denken aan te pas komt (bijv. schaamte en jalouzie). In dit artikel wordt uitgegaan van 4 basisemoties (de 4 B’s) en worden de samengestelde emoties buiten beschouwing gelaten:

Emotie Tijd Uitleg Behoefte / Functie
Blij Tijdloos Situatie is goed (behoeften zijn ingevuld). Blijdschap geeft je energie die nodig is om toekomstige uitdagingen aan te gaan. N.v.t. (Opladen)
Boos Heden Belemmering bij bereiken van je doel, ongewenste situatie in het moment. Directe energie: adrenaline komt vrij. Belemmering opheffen / grenzen bewaken (vechten)
Bang Toekomst (Levens)bedreigende situatie die in staat stelt om te vechten, vluchten of bevriezen. Actie om te voorkomen dat datgene plaatvindt en jezelf in veiligheid te brengen
Bedroefd Verleden Proces van aanvaarding van een ongewenste situatie waar je niks meer aan kunt veranderen . Verwerken van verlies en aangeven van de behoefte aan steun (Acceptatie)

Blijdschap is de enige basisemotie waarbij behoeften (verlangens) zijn ingevuld. Bij de andere basisemoties zijn de behoeften niet ingevuld en is er sprake van gemis.

Interessante kanttekening is dat Jill Bolte Taylor ontdekte dat het ontstaan van een emotie tot en met het verdwijnen in het brein nooit langer dan 90 seconden duurt. Alles na die 90 seconden is een (onbewuste) keuze.

Geweldloze communicatie

Marshall B. Rosenberg heeft het model voor geweldloze (verbindende) communicatie ontwikkeld als manier om gevoelens en behoeften te uiten. Deze compassievolle communicatie is gebaseerd op waarneming, gevoel, behoefte en verzoek. Bij geweldloze communicatie is het de intentie om te voorkomen dat een ander gekwetst wordt. Het model van geweldloze communicatie is een goed vertrekpunt om je eigen behoeften te leren kennen en duidelijk te maken aan een ander.

Tips: Omgaan met emoties

  1. Emoties zijn belangrijke (onderbewuste) signalen! Verwelkom emoties en stop ze zeker niet weg! Onderdrukken kan slechts tijdelijk en helpt je niet vooruit, sterker nog er komt een moment dat je ze niet meer kunt onderdrukken.
  2. Maak contact met je emotie door na te gaan welke richting je de energie je wilt opsturen en waar de emotie vandaan komt (trigger). Vraag je af hoe je je voelt en waar je behoefte aan hebt? Je kunt emotionele situaties (bijv. met het model van geweldloze communicatie) analyseren om erachter te komen wat je behoeften zijn.
  3. Communiceer naar anderen wat je behoeften zijn (geweldloze communicatie). Pas als anderen je behoeften kennen kunnen ze er rekening mee houden en heen handelen.

Vanuit de NLP zijn er technieken die kunnen helpen zoals de gevoels-omdraaitechniek.

Omslagfoto: Freepik

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*