Vergelijken, eerlijkheid en rechtvaardigheid

weegschaal

Dat is niet eerlijk!

Kinderen discussiëren al vanaf jonge leeftijd over eerlijkheid. Ze vergelijken zichzelf met een ander kind. Denk maar aan toen je zelf nog kind was. Een ander kind kreeg ongetwijfeld wel eens meer of grotere kerstcadeautjes. Misschien mocht hij of zij langer opblijven of meer popcorn eten in de bioscoop. Mijn ouders zeiden altijd “je moet niet alles op de weegschaal leggen”. Kinderen vergelijken anders dan volwassenen.

Kerstdilemma’s

Neem bijvoorbeeld kerstcadeaus. Ik kon vroeger niet begrijpen dat mijn broers en ik andere aantallen cadeaus kregen. Nu weet ik dat de geldwaarde gelijk was maar de aantallen anders. Hoeveel ouders, opa’s en oma’s ken jij die gaan voor gelijkheid in bedragen i.p.v. aantallen? Vergelijken kinderen op waarde of juist op aantal?

Vergelijken is niet verkeerd, want het kan juist bevestigen dat je eerlijk en rechtvaardig wordt behandeld. Je kunt je alleen heel rot voelen als je de verkeerde vergelijkingen maakt. Het gaat dus om de manier van vergelijken. Ik ben van mening dat stoppen met vergelijken onrealistisch is. Goede en slimme vergelijkingen kunnen je zelfs helpen en inzichten geven.

Waarom vergelijken mensen?

Mensen vergelijken omdat ze inzicht willen hebben waar ze staan ten opzichte van anderen. Sociaal psycholoog Heide Grant Halvorson stelt dat mensen nu eenmaal op zoek gaan naar vergelijkende informatie om ons heen. Daarnaast vergelijken mensen om rechtvaardigheid te toetsen. Wordt je wel of niet juist en eerlijk behandeld? Jezelf vergelijken is nog sterker geworden sinds de komst van social media. Immers op social media zie en lees je dingen die de norm lijken. Een valkuil hierbij is dat keerzijden van succes vaak op social media niet worden belicht. Terwijl succes juist wordt overbelicht. Als je jezelf hiermee vergelijkt en dit als waarheid aanneemt kun je jezelf letterlijk rot gaan voelen. Je wilt toch zeker net zo goed, gespierd en slank zijn als de ander op social media?

Vergelijk geen appels met peren: eerlijk vergelijken

Je mag jezelf vergelijken maar doe dit eerlijk! Om eerlijk te vergelijken en eerlijke conclusies te trekken, moeten de mensen of aspecten die je vergelijkt gelijk zijn op het te vergelijken gebied. Belangrijk hierbij is om het Dunning-krugereffect te kennen. Je hebt de neiging jezelf te overschatten als je iets nog niet goed kunt en jezelf te onderschatten als je iets wel kunt. Is jouw opdracht daadwerkelijk vergelijkbaar met die van een collega of schat je jezelf te hoog in waardoor het een oneerlijke vergelijking is?

Vergelijk jezelf met een grotere groep en niet met een persoon. Oke, jezelf vergelijken met die ene persoon of situatie kan je erg ongelukkig maken. Is de vergelijking wel realistisch? Als ik mezelf vergelijk met een willekeurig persoon heb ik vast een duurdere hypotheek. Mezelf vergelijken met een hele groep mensen van mijn leeftijd die in jaar X een hypotheek heb afgesloten maakt de vergelijking realistischer. Het werkt ook omgekeerd: een vergelijking met een persoon hoeft geen reden tot actie te zijn. Terwijl dat bij een grotere populatie wel het geval is. Maak jezelf niet wijs dat je met roken heel oud kunt worden omdat je een persoon kent waarbij dit is uitgekomen. Vanuit een grotere groep bekeken is de levensverwachting feitelijk gewoonweg kleiner.

Rechtvaardigheid en vergelijken

Lind (1995) geeft in het fundamentele sociale dilemma aan dat mensen zich afvragen of ze erop kunnen vertrouwen dat ze niet uitgebuit worden door mensen of instanties. Door een gebrek aan informatie is het niet altijd vast te stellen of een ander te vertrouwen is. Ervaringen met de ander kunnen hierbij helpen. De ervaringen die je opdoet zijn echter vaak onvoldoende of je indruk komt sneller waardoor het vertrouwen onvoldoende is.

Aangezien het jaar langzaam ten einde gaat vinden binnen veel bedrijven traditionele functioneringsgesprekken plaats. Vertrouw jij het management en het systeem dat dit rechtvaardig gebeurt of ga je (stiekem) vergelijken?

Rechtvaardigheid en vergelijken op het werk

Rechtvaardigheid is eerlijke en gelijke behandeling voor mensen die hetzelfde doen. De rechtvaardigheidstheorie van J. Stacey Adams stelt dat mensen in dezelfde situaties onderling vergelijken wat ze in het werk steken en wat eruit komt. Op het moment dat de verhouding hetzelfde zijn is er sprake van rechtvaardigheid. Op het moment dat de verhoudingen uit de pas lopen is er sprake van onrechtvaardigheid.

Vergelijken als een pro

Tip #1: gebruik vergelijkingen om je beter te voelen, acties aan de oppervlakte te brengen of je te inspireren: herkader een minder prettige vergelijking om je beter te voelen. Op vergelijking X kom je er wellicht minder uit dan de ander. Er zijn altijd mensen die het slechter treffen (bijv. Neem een andere populatie in vergelijking). Doordat je ziek bent kun je niet gaan zwemmen en anderen wel. Er zijn mensen die nooit naar een zwembad kunnen. Wat kun je wel?

Tip #2: kijk bij een vergelijking met een “meerdere” waarbij een ander verder is dan jou, wat je hiervan kunt leren. Laat je inspireren en niet frustreren.

Tip #3: jonge kinderen kennen geen waarde van geld. Realiseer je dat ze vergelijken op andere gebieden zoals aantallen. Mocht je dit jaar gedoe onder de kerstboom willen voorkomen zorg dan voor een gelijk aantal cadeautjes. Het bedrag in euro’s gelijk houden is enkel voor je eigen bevestiging dat je voor eenieder hetzelfde doet.

Tip #4: goed slapen kost geld: hiermee bedoel ik niet alleen een goed matras maar het afkopen of verzekeren van onzekerheid. Indien je hiervoor kiest ben je duurder uit dan iemand die hier niet voor kiest, maar vergeet niet: je slaapt goed.

Tip #5: vergelijken heeft invloed op motivatie. Choose your battles. Heeft het zin om te vergelijken wat je niet kunt (laten) veranderen? Wat levert het je op om deze vergelijking te maken? Een vergelijking kan je enorm motiveren maar ook enorm frustreren. Gebruik dit voor je in plaats van dat je dit tegen je laat werken. Frustreer je niet maar laat je inspireren.

Wat ga ik vanaf morgen anders doen?

  1. Onze kinderen krijgen een gelijk aantal Sinterklaas en Kerstcadeau’s (thuis en bij opa en oma);
  2. Bij iedere vergelijking die ik maak stel ik mijzelf bewust twee vragen:
    1. Waarom heb ik behoefte aan deze vergelijking / wat levert mij dit op?
    2. Is dit een eerlijke vergelijking?

Wat ga jij vanaf morgen anders doen op het gebied van vergelijken? Ik nodig je uit om dit te delen in een reactie

Delen en liken = fantastisch!

Omslagfoto door Freepik

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*